PIP-PROJECT

Peer support Innoveert Gevangenissen: naar re-integratie en desistance van criminaliteit (PIP-project)

In het najaar 2025 startte aan de Vrije Universiteit Brussel, Universiteit Antwerpen, Universiteit Gent en Odisee Hogeschool, het FWO-SBO onderzoeksproject genaamd “Peer support Innovating Prisons: towards reintegration and desistance of crime” (PIP). Het doel van dit onderzoeksproject is inzicht te krijgen in hoe, voor wie en onder welke omstandigheden peer programma’s in gevangenissen werken. Binnen dit vierjarig project focussen we op vier domeinen van peer-to-peer ondersteuning:

1. Peer support voor emotionele ondersteuning: De prevalentie van mentale gezondheidsproblemen in gevangenissen ligt veel hoger dan bij de algemene bevolking. Depressie, angststoornissen, psychoses, en trauma zijn veel voorkomend binnen de gevangenismuren. Ook het suïcidecijfer in Belgische gevangenissen ligt vijf keer hoger. De beperkte toegang tot mentale gezondheidszorg binnen gevangenissen verergert dit risico. Binnen dit onderzoek willen we onderzoeken hoe, waarom en onder welke omstandigheden personen in detentie elkaar kunnen ondersteunen op emotioneel vlak.
2. Agency en bottom-up peer onderteuningsinitiatieven: Zelfs in een omgeving die vaak als onmenselijk en controlerend wordt ervaren, ontstaan netwerken van peer support waarin personen in detentie elkaar ondersteunen. Deze steun is praktisch, emotioneel,… en geeft velen een gevoel van betekenis en een zekere mate van eigenaarschap over het leven in detentie. Het potentieel van initiatieven waarbij mensen in detentie zelf mee vorm kunnen geven aan hoe peer-to-peer ondersteuning vormt krijgt, is nog nauwelijks onderzocht.
3. Peer support bij ziekte, rouw en verlies: Ernstige ziekte, sterven en rouw zijn ingrijpende ervaringen, ook, en misschien nog meer in de gevangenis. We willen onderzoeken hoe, waarom en onder welke omstandigheden personen in detentie elkaar ondersteunen in deze moeilijke levensmomenten.
4. Peer support in het maken van de transitie van binnen naar buiten: De overgang van de gevangenis naar het leven in vrijheid is vaak complex en vol uitdagingen. Binnen dit onderzoek wordt er gekeken naar hoe ervaringskennis en onderlinge steun tussen personen met ervaring van detentie ingezet kan worden om deze transitie te ondersteunen. 

Doorheen het project wordt de lens van realist science gehanteerd om te kijken naar de onderliggende mechanismen die verandering teweegbrengen, alsook de contextfactoren achter peer programma’s bloot te leggen. Dit doen we aan de hand van een multi-methode aanpak (vb. realist literatuur reivews, theory-gleaning interviews, participant observaties, right-now surveys). Verder kijken we ook naar de overkoepelende gelijkenissen tussen verschillende soorten peer programma’s om een algemeen beeld te krijgen van de onderliggende werkzame factoren en randvoorwaarden. Voor meer informatie, contacteer Dorien Brosens.